Zrozumienie funduszy ETF i ich roli na dzisiejszych rynkach
Fundusze giełdowe, czyli ETF-y, są obecnie stałym elementem globalnych inwestycji. Zasadniczo są to koszyki aktywów, takich jak akcje lub obligacje, które można kupować i sprzedawać na giełdzie papierów wartościowych tak samo, jak pojedyncze akcje. Za tą prostą zasadą kryje się elegancka inżynieria finansowa, która sprawia, że ETF-y są wyjątkowe. W przeciwieństwie do tradycyjnych funduszy inwestycyjnych, które realizują transakcje tylko raz dziennie, fundusze ETF są przedmiotem obrotu przez cały czas trwania sesji giełdowej, zapewniając inwestorom ceny w czasie rzeczywistym oraz możliwość zawierania lub zamykania pozycji według własnego uznania. Ta elastyczność sprawiła, że stały się one jednym z najczęściej wykorzystywanych instrumentów inwestycyjnych na świecie.
Sercem modelu ETF jest dwupoziomowy system rynkowy, którego większość ludzi nigdy nie widzi. Pierwszym poziomem jest rynek wtórny, na którym inwestorzy kupują i sprzedają akcje ETF za pośrednictwem swoich brokerów. Ceny na tym rynku zmieniają się tak samo jak w przypadku innych papierów wartościowych notowanych na giełdzie. Za kulisami działa rynek pierwotny, na którym niewielka liczba dużych instytucji finansowych, zwanych autoryzowanymi uczestnikami, współpracuje bezpośrednio z emitentami ETF w celu tworzenia lub umarzania akcji w dużych blokach. Ten mechanizm tworzenia i umarzania akcji zapewnia, że ceny ETF pozostają zasadniczo zgodne z wartością aktywów, które reprezentują.
Płynność, czyli zdolność inwestora do kupna lub sprzedaży bez wpływu na cenę, również działa na dwóch poziomach. Na rynku wtórnym przejawia się ona w wolumenie obrotu i spreadach między ceną kupna a ceną sprzedaży, czyli cenach, po których kupujący i sprzedający są skłonni dokonać transakcji. Jednak prawdziwa płynność jest głębsza: zależy od tego, jak łatwo uprawnieni uczestnicy mogą pozyskać lub zwrócić papiery wartościowe stanowiące podstawę transakcji, aby zrównoważyć podaż i popyt. Ta głębsza warstwa jest jednym z powodów, dla których fundusze ETF stały się tak niezawodne, nawet w okresach napięć na rynku.
1. Jak naprawdę działają fundusze ETF: kulisy tworzenia i umarzania
Większość osób inwestujących w fundusze ETF nigdy nie zastanawia się nad tym, co dzieje się za kulisami. Jednak zdolność funduszu ETF do odzwierciedlania wartości aktywów bazowych zależy od czegoś niemal niewidocznego: procesu tworzenia i umarzania. Kiedy popyt na fundusz ETF rośnie, upoważnieni uczestnicy kupują akcje lub obligacje bazowe i dostarczają je emitentowi funduszu ETF w zamian za duże pakiety udziałów w funduszu. Nowe udziały trafiają następnie na rynek publiczny, gdzie są przedmiotem normalnego obrotu.
Z drugiej strony, gdy popyt spada, ci sami uprawnieni uczestnicy mogą wycofać akcje ETF z rynku i zwrócić je emitentowi w zamian za papiery wartościowe stanowiące podstawę funduszu. Ponieważ mechanizm ten działa w naturze, papiery wartościowe za akcje ETF, minimalizuje on koszty transakcyjne i zdarzenia podatkowe w porównaniu z innymi rodzajami funduszy. Z czasem proces ten pomaga utrzymać cenę rynkową ETF blisko jego rzeczywistej wartości lub wartości aktywów netto.
W praktyce oznacza to, że fundusze ETF łączą w sobie najlepsze cechy dwóch światów: natychmiastową zbywalność akcji i zdywersyfikowaną ekspozycję funduszu. Dla inwestorów przekłada się to na produkt, który jest łatwy w użyciu i przejrzysty, ale oparty na zaawansowanej działalności na rynkach kapitałowych, której większość uczestników nigdy nie doświadczy bezpośrednio.
2. Rynek pierwotny a rynek wtórny: co każdy inwestor ETF powinien wiedzieć
Świat handlu ETF-ami ma dwa główne rynki: pierwotny i wtórny. Zrozumienie różnicy między nimi pozwala lepiej zrozumieć, jak działają te produkty. Większość z nas zna rynek wtórny, czyli publiczną giełdę, na której akcje ETF-ów zmieniają właścicieli między kupującymi a sprzedającymi w ciągu dnia. Cena, po której kupujesz lub sprzedajesz, odzwierciedla aktualne nastroje rynkowe i może się zmieniać w górę lub w dół o niewielkie kwoty z chwili na chwilę.
Istnieje jednak również rynek pierwotny, na którym nowe jednostki uczestnictwa ETF są emitowane lub wycofywane. Nie jest on widoczny dla przeciętnego inwestora, ale odgrywa istotną rolę w utrzymaniu dyscypliny cenowej. Gdy uprawnieni uczestnicy zauważają rozbieżność między ceną rynkową ETF a wartością jego aktywów bazowych, mogą interweniować na rynku pierwotnym, emitując lub umarzając jednostki uczestnictwa, aż do wyrównania cen.
Dla inwestorów zajmujących się codziennym obrotem papierami wartościowymi wniosek jest prosty: zlecenia i realizacje odbywają się na rynku wtórnym i to właśnie tam widoczne są ceny i spready. Jednak ceny pozostają ściśle powiązane z wartością aktywów bazowych dzięki działaniom profesjonalistów działających na rynku pierwotnym. Ten podwójny system sprawia, że fundusze ETF są zarówno płynne w obrocie, jak i skuteczne w śledzeniu swoich benchmarków.
3. Płynność funduszy ETF: dlaczego niektóre fundusze są łatwiejsze w obrocie niż inne
Płynność to hasło przewodnie dla każdego, kto chce kupować lub sprzedawać bez zbędnych kosztów i opóźnień, a fundusze ETF cieszą się opinią produktów o wysokiej płynności. Jednak w przeciwieństwie do pojedynczych akcji, gdzie płynność zależy wyłącznie od wolumenu obrotu, fundusze ETF mają dwa źródła płynności: obrót giełdowy, który można zaobserwować, oraz możliwość tworzenia/umarzania, która stanowi podstawę ich funkcjonowania.
W każdym dniu łatwość, z jaką można handlować ETF-em, zależy od tego, jak aktywnie jest on kupowany i sprzedawany przez innych inwestorów. Niewielkie różnice między ceną kupna a ceną sprzedaży oraz duży wolumen zazwyczaj oznaczają niskie koszty transakcyjne. Jednak nawet jeśli ETF ma niewielki wolumen, nadal może zachowywać się w sposób płynny, jeśli aktywa, które posiada, są same w sobie wysoce płynne, ponieważ uprawnieni uczestnicy mogą wkroczyć i dostosować podaż do popytu.
Ostatecznie najważniejsza jest płynność koszyka aktywów reprezentowanego przez ETF. ETF oparty na najczęściej notowanych akcjach na świecie będzie prawie zawsze łatwiejszy do obrotu niż fundusz posiadający niepłynne obligacje lub niszowe papiery wartościowe. Ta fundamentalna różnica sprawia, że inwestorzy powinni patrzeć poza ogólne wolumeny i brać pod uwagę zawartość funduszu przy ocenie jego płynności.
4. Rozwój aktywnych funduszy ETF i jego znaczenie dla struktury rynku
Przez wiele lat fundusze ETF były synonimem pasywnego inwestowania, oferując prosty sposób śledzenia szerokich indeksów rynkowych. Obecnie sytuacja ulega zmianie. Aktywne fundusze ETF, w których zarządzający funduszami dokonują świadomych wyborów dotyczących posiadanych aktywów, stają się coraz bardziej powszechne, zwłaszcza na większych rynkach, takich jak Stany Zjednoczone, gdzie przyciągają znaczne nowe przepływy.
Europa pozostaje w tyle, ale sytuacja ulega poprawie. Znane firmy zajmujące się zarządzaniem aktywami wkraczają na rynek aktywnych funduszy ETF w regionie, wprowadzając produkty zarówno na rynku akcji, jak i instrumentów stałodochodowych. Celem jest połączenie przejrzystości i zbywalności funduszy ETF z potencjałem osiągnięcia ponadprzeciętnych wyników, jaki zapewnia aktywne zarządzanie.
Rozwój ten jest interesujący, ponieważ pozwala sprawdzić, jak elastyczna jest struktura funduszy ETF. Mechanizm tworzenia i umarzania oraz codzienna zbywalność pozostają podstawą, ale zarządzający mają teraz większą swobodę w zakresie wprowadzania własnych ocen i strategii do produktów, którymi inwestorzy mogą łatwo handlować. Wraz z rozwojem tego segmentu pojawia się nowy wymiar wyboru i złożoności funkcjonowania rynków.
5. Fundusze ETF w Europie a fundusze ETF w Stanach Zjednoczonych: różnice w strukturze rynku i regulacjach prawnych
Po drugiej stronie Atlantyku rynek ETF w Stanach Zjednoczonych jest od dawna funkcjonującym ekosystemem o ogromnej skali, wysokiej płynności i szerokiej gamie produktów. W Europie rynek ten również szybko się rozwija, ale podlega innym normom regulacyjnym i strukturalnym. Europejskie fundusze ETF podlegają zasadniczo przepisom mającym na celu ochronę inwestorów i zapewnienie przejrzystości codziennych informacji, co wpłynęło na kształtowanie się rodzajów produktów, które odniosły sukces.
W ramach ostatnich innowacji organy regulacyjne eksperymentują z półprzezroczystymi strukturami, mającymi na celu przyciągnięcie bardziej aktywnych zarządzających, którzy obawiają się ujawniania szczegółów strategii każdego dnia. Celem jest osiągnięcie równowagi między otwartością a ochroną własności intelektualnej, chociaż proces ten przebiega powoli, a obserwatorzy debatują nad jego długoterminową atrakcyjnością.
Pomimo tych regionalnych różnic, podstawowe mechanizmy ETF — podwójne rynki, tworzenie i umarzanie oraz zbywalność — działają tak samo po obu stronach Atlantyku. Różnią się natomiast rodzaje produktów i kontekst regulacyjny, który kształtuje sposób, w jaki inwestorzy mogą z nich korzystać.
6. Przyszłość innowacji w zakresie funduszy ETF: poza tradycyjnymi strukturami
Świat funduszy ETF ewoluuje w sposób, który jeszcze dziesięć lat temu wydawał się nieprawdopodobny. Oprócz standardowych produktów śledzących indeksy, obecnie obserwujemy pojawianie się funduszy tematycznych, strategii smart beta, a nawet niszowych ekspozycji, takich jak aktywa cyfrowe, w ramach funduszy ETF. Każda innowacja popycha strukturę rynku w nowych kierunkach, jednocześnie testując odporność podstawowego modelu.
To, co sprawia, że fundusze ETF są tak elastyczne, to fakt, że ich mechanika rynkowa — oparta na tworzeniu i umarzaniu jednostek uczestnictwa oraz wspierana przez aktywnych uczestników rynku — pozwala im dostosować się do rosnącej złożoności. Niezależnie od tego, czy chodzi o ekspozycję na nowe technologie, czy też włączenie nowych strategii dotyczących instrumentów stałodochodowych i alternatywnych, fundusze ETF pozostają wszechstronnym instrumentem inwestycyjnym.
Wraz ze zmianami preferencji inwestorów struktura rynku, na której opierają się fundusze ETF, będzie nadal stanowić zarówno fundament, jak i obszar dla innowacji finansowych. Im bardziej produkty ewoluują, tym ważniejsze staje się dla zwykłych inwestorów zrozumienie, jak działają te fundusze poza prostymi symbolami giełdowymi.
Wnioski z Fundavia
Fundusze ETF przekształciły się z niszowego sposobu śledzenia indeksów w jedną z najbardziej dynamicznych i wszechstronnych części rynków finansowych. Na pierwszy rzut oka wydają się one proste w obrocie, jednak w rzeczywistości kryje się za nimi wyrafinowana mieszanka sił rynkowych i mechanizmów, które utrzymują ceny na poziomie odpowiadającym rzeczywistej wartości i zapewniają płynność nawet w trudnych warunkach.
Od powstania i odkupienia po ciągły wzrost popularności aktywnych strategii, struktura funduszy ETF nadal kształtuje sposób inwestowania. Przyszłość zapowiada się nie tylko poszerzeniem oferty produktów, ale także pogłębieniem roli funduszy ETF na globalnych rynkach kapitałowych, co sprawia, że zrozumienie mechanizmów ich działania staje się jeszcze bardziej cenne dla inwestorów.
